Rdza gruszy

Rdza gruszy stanowi problem większości odmian grusz uprawianych w ogrodach. Grzyb atakuje liście, przez co choroba ta jest niezwykle groźna dla drzew. Warto wiedzieć, że zarodniki atakujące grusze przenoszone są z jałowca na duże odległości. Porażone liście nie są w stanie prawidłowo przeprowadzać fotosyntezy, wskutek czego przedwcześnie opadają. W efekcie następuje znaczne osłabienie drzewa, zmniejszenie plonowania, a także pogorszenie jego wytrzymałości na mróz.

Grzyb, który powoduje chorobę jest dwudomowy, czyli rozwija się na dwóch żywicielach – gruszy i jałowcu. Zatem rdza gruszy do pełnego rozwoju potrzebuje obu tych roślin rosnących w niedalekiej odległości. Z jałowca jako drugiego żywiciela zarodniki grzyba rozprzestrzeniają się nie tylko na grusze, ale także na pigwę, głóg, jarzębinę i irgę. Znaczne ograniczenie porażenia gruszy powoduje brak rosnącego w pobliżu jałowca, który jest drugim żywicielem grzyba.

1. Rdza gruszy – objawy choroby

Pierwszymi objawami zakażenia rdzą gruszy są małe pomarańczowożółte plamy o nieregularnym kształcie występujące na górnej stronie młodych liści. Pojawiają się one w V, natomiast w VIII ich wielkość może osiągnąć kilkanaście milimetrów. W dalszej kolejności plamy stopniowo ciemnieją. Pojawiają się na nich drobne, czarne punkty (zarodniki), będące skupieniami grzybni. Natomiast na spodniej stronie liści w miejscu plam tworzą się stożkowate wzniesienia o średnicy 1 cm i 3-4 mm wysokości. Na nich rozwijają się tzw. ogniki, a w środku zarodniki ognikowe otoczone osłonką. Ogniki rozwijają się przez około 4 miesiące. Z tego też względu na gruszach możemy zobaczyć je najwcześniej pod k. VII lub na pocz. VIII. W tym czasie osłonki pękają i uwalniają dojrzałe zarodniki ognikowe, które przenoszone są z liści grusz z powrotem na pędy jałowców, tym samym je zakażając.

Podobne objawy choroby występują nie tylko na liściach, ale również na młodych pędach grusz, ogonkach liściowych oraz owocach.

2. Termin pojawiania się rdzy gruszy

W przypadku gruszy największe zagrożenie infekcją ma miejsce od fazy zielonego pąka do końca opadania płatków kwiatów. Najczęściej zakażenia odbywają się na przełomie IV i V.
Natomiast do zakażenia jałowców dochodzi latem lub jesienią. Zarodniki przenoszone są na jałowce przez wiatr z liści grusz.

3. Rdza gruszy – porażane gatunki

1. w sadzie: grusza, pigwa
2. rośliny ozdobne: jałowiec pospolity, jałowiec sabiński, jałowiec wirginijski, jarzębina, głóg, irga

4. Warunki sprzyjające i rozwój rdzy gruszy

Warunkiem wystąpienia tej choroby jest powszechna obecność jałowca sabińskiego, pospolitego oraz wirginijskiego. Cykl życiowy rdzy gruszy jest skomplikowany i angażuje dwóch żywicieli: gruszę i jałowca.

Grzybnia wywołująca rdzę gruszy rozwija się w pędach jałowców. Powoduje tworzenie się wrzecionowatych zgrubień pędów długości kilkunastu centymetrów. W tych miejscach tkanka przerośnięta jest grzybnią pasożyta. W drugim roku w IV i V w zgrubieniach tworzą się duże, pomarańczowe skupienia zarodników w postaci galaretowatych, brunatnopomarańczowych narośli, które kiełkują w warunkach wysokiej wilgotności powietrza. Natomiast powstające na nich zarodniki rozprzestrzeniają się z prądami powierza oraz za pomocą owadów. Tym samym powodując zakażenia liści grusz, co skutkuje pojawieniem się w V pomarańczowych plam.

Rdza gruszy niszczy blaszkę liściową, osłabia wzrost i plonowanie drzew, a także powoduje przedwczesne opadanie liści. W konsekwencji prowadzi to do słabego zawiązywania pąków kwiatowych w następnym sezonie oraz osłabia odporność drzew na uszkodzenia spowodowane przez mróz.

5. Rdza gruszy – zapobieganie chorobie

• unikać sadzenia jałowców w sąsiedztwie grusz
• wycinać i niszczyć porażone liście i pędy jałowca, co uniemożliwia rozprzestrzenianie się choroby
• sadzić odmiany grusz, u których choroba występuje w mniejszym nasileniu
• zamiast tradycyjnych grusz możemy postawić na odmiany gruszy azjatyckiej, na przykład: Kosui, Chojuro
• jakiekolwiek stosowanie oprysków na jałowcach jest nieskuteczne

6. Zwalczanie rdzy gruszy

Opryskiwanie fungicydami porażonych jałowców mija się z celem, ze względu na niską skuteczność zabiegu. Całkowite jej wyniszczenie jest niemożliwe, ponieważ grzybnia rozwija się w drewnie. Dlatego też po wystąpieniu symptomów chorobowych na gruszy, jedynym racjonalnym działaniem jest usuwanie z sąsiedztwa jałowców, aby przeciwdziałać rozprzestrzenianiu się choroby.

Środki dostępne w sklepach ogrodniczych

• na początku IV, gdy drzewa wchodzą w fazę pękania pąków, aż do końca kwitnienia można opryskiwać grusze preparatami miedziowymi

Preparaty naturalne

• ochronę można uzupełnić samodzielnie wykonanymi preparatami na bazie skrzypu polnego, krwawnika pospolitego, pokrzywy, czosnku lub cebuli

Preparaty ekologiczne

• roztwór sody oczyszczonej (50 g sody należy rozpuścić w 10 l ciepłej wody)

7. Zimowanie patogenu

Grzyb będący sprawcą rdzy gruszy zimuje w postaci grzybni i przetrwalników na jałowcach. Zdarza się także, że sporadycznie zimuje na powierzchni liści i pędów grusz.