Preparaty roślinne do ochrony i nawożenia

Preparaty roślinne do ochrony i nawożenia mogą być równie skuteczne jak metody chemiczne w walce z chorobami i szkodnikami. Co więcej, pełnią dodatkową funkcję – są niezwykle cennymi nawozami poprawiającymi kondycję uprawianych gatunków. Przydatna jest zatem umiejętność wykonywania ekologicznych preparatów z wykorzystaniem wartościowych ziół i chwastów zebranych z ogrodu. Wiele popularnych roślin zawiera związki chemiczne o właściwościach fungicydów i insektycydów, które skutecznie odstraszają lub eliminują szkodniki oraz patogeny.

Istotne jest zauważenie, że każda roślina posiada unikalne właściwości, co umożliwia dostosowanie sporządzanych środków do specyficznych potrzeb. W efekcie rośliny możemy wykorzystać do stworzenia odpowiednich preparatów w zależności od dostępności surowców i naszego czasu na ich produkcję.

Zależnie od sposobu przygotowania, istnieją cztery zasadnicze rodzaje roślinnych środków ochrony, będących również płynnymi nawozami. Należą do nich: napar, wyciąg, wywar i gnojówka roślinna.

Warto wiedzieć, że działanie naturalnych preparatów jest krótkotrwałe. Z uwagi na to należy stosować je wielokrotnie. Jednak kluczowe jest to, że pomimo częstego użycia, nie wywołują one skutków ubocznych ani dla środowiska, ani dla roślin.

Poprzez zastosowanie się do wskazówek zawartych w niniejszym artykule, będziesz w stanie skutecznie wykonać napar, wyciąg, wywar oraz gnojówkę roślinną. W konsekwencji wpłynie to pozytywnie na zdrowie Twojego ogrodu. Dodatkowo dowiesz się w jaki sposób powinieneś je stosować oraz przez jak długi czas możesz je bezpiecznie użytkować.

Preparaty roślinne do ochrony i nawożenia – sporządzanie

Przygotowując naturalne roślinne preparaty możemy wykorzystać ziele, kłącza oraz rozdrobnione korzenie odpowiednio dobranych roślin. W zależności od gatunku, surowiec zbiera się tuż przed lub na początku kwitnienia rośliny.

Napar, wyciąg, wywar oraz gnojówkę sporządzamy z zachowaniem proporcji: 1 kg świeżego ziela lub 200 g suchego surowca na 10 l wody. Przygotowane preparaty możemy stosować zarówno do oprysku, jak i podlewania roślin.

1. Sporządzanie naparu

Napar przyrządza się najszybciej. Odmierzoną ilość surowca (świeżego lub suszonego) zalewa się wrzątkiem i pozostawia pod przykryciem do wystygnięcia na około 30 minut, po czym się go odcedza. Ta metoda stanowi doskonałe rozwiązanie dla niecierpliwych ogrodników.

Rośliny, które mogą być wykorzystane do przygotowania naparu, obejmują na przykład:

• czosnek i cebulę bogate w związki siarki, które zwalczają choroby grzybowe (w tym mączniaki) oraz szkodniki: połyśnicę marchwiankę, mszyce, miodówki, wciornastki i skoczki
• skrzyp polny zawierający krzem, potas i mangan wzmacnia rośliny oraz chroni przed rozwojem chorób grzybowych, a także zwalcza szkodniki, takie jak: mszyce, tarczniki, miseczniki i przędziorki

2. Sporządzanie wyciągu

Wyciąg (nastój) to zimny wyciąg wodny, nazywany także dobową gnojówką. Ziele (świeże lub suszone) zalewamy zimną wodą i odstawiamy na dobę, aż do momentu pojawienia się piany. Ważne jest, aby nie dopuścić do jego fermentacji. Przed wykonaniem oprysku wyciąg odcedzamy.

Roślinami sprawdzającymi się przy produkcji wyciągu, są:

• bylica piołun służąca do zwalczania różnego rodzaju rdzy atakujących rośliny, a także eliminacji wielu owadów: śmietek, owocówek, mszyc oraz gąsienic szkodników
• chrzan pomocny w zwalczaniu patogenów grzybowych oraz szkodników żerujących w sadach, np. owocówki śliwkóweczki i jabłkóweczki
• aksamitki skuteczne w walce z mszycami i przędziorkami przeciwdziałają także chorobom grzybowym

3. Sporządzanie wywaru

Wywar, zwany również odwarem wykonujemy podobnie jak wyciąg. Jednak proces jego produkcji zajmuje nieco więcej czasu. Surowiec zalewamy zimną wodą i pozostawiamy na dobę. W odróżnieniu jednak od wyciągu, na koniec dodatkowo gotujemy preparat przez ok. 30 minut na słabym ogniu. Po czym pozostawiamy pod przykryciem do wystygnięcia, a następnie odcedzamy.

Rośliny idealnie nadające się do zrobienia wywaru, to:

• krwawnik pospolity będący uniwersalnym insektycydem hamuje także rozwój grzybów chorobotwórczych
• wrotycz skuteczny w eliminacji śmietek, owocówek, pchełek, roztoczy, opuchlaków, kwieciaków oraz larw motyli
• liście pomidora dzięki, którym można zwalczyć pchełki, przędziorki oraz żarłoczne gąsienice motyli

4. Sporządzanie gnojówki

Gnojówki stanowią jedne z najsilniejszych nawozów naturalnych wzmacniających rośliny. Dodatkowo znajdują zastosowanie jako środki chroniące uprawy przed chorobami grzybowymi. Wyjątkowo korzystnie oddziałują na glebę, m.in. poprawiając jej strukturę. Aby zrobić gnojówkę, rozdrabniamy odmierzoną ilość surowca i umieszczamy w pojemniku. Następnie zalewamy zimną wodą i odstawiamy na około 2-3 tygodnie. Po upływie tego czasu gnojówka będzie klarowna, co świadczy o zakończeniu procesu fermentacji i gotowości jej do użycia. Po odcedzeniu resztki pozostałe po gnojówce wrzucamy na kompost co dodatkowo wzbogaci go w wartościowe składniki.

Rośliny, które warto wykorzystać do sporządzenia gnojówki, to:

• pokrzywa zasobna w azot i żelazo wzmacnia rośliny, uodparnia je oraz zwalcza choroby i szkodniki
• mniszek lekarski o wszechstronnym zastosowaniu, który bogaty jest w azot, potas i fosfor
• nagietek działa wzmacniająco na rośliny
• żywokost lekarski w postaci gnojówki stanowi idealny nawóz o wysokiej zawartości potasu i azotu
• rumianek zapobiega chorobom grzybowym oraz chroni warzywa przed infekcjami korzeni
• rabarbar jest doskonałym nawozem dla roślin kwasolubnych

Więcej porad na temat sporządzania naturalnych preparatów z roślin znajdziesz w artykule ➡ Sporządzamy naturalne preparaty z roślin

Preparaty roślinne do ochrony i nawożenia – rozcieńczanie i stosowanie

Bez względu na rodzaj sporządzanego środka, niewątpliwie istotną sprawą jest posiadanie wiedzy o ich stosowaniu. Bowiem od ich rozcieńczenia lub nie zależą losy potraktowanych nimi roślin. Powinniśmy zdawać sobie sprawę, że zastosowanie zbyt stężonego biopreparatu może niekorzystnie wpłynąć na rośliny, a nawet bezpowrotnie je zniszczyć. Z tego względu, zaleca się rozcieńczenie substancji wodą, uwzględniając jej stężenie oraz rodzaj przygotowanego środka.

1. Rozcieńczanie i stosowanie naparu

Napar stosujemy do opryskiwania roślin bez rozcieńczania, ponieważ jest na tyle łagodnym środkiem, że nie wymaga dodatkowej ilości wody.

2. Rozcieńczanie i stosowanie wyciągu

Uzyskany wyciąg można rozcieńczyć lub pozostawić skoncentrowany i użyć do oprysku roślin. Proporcja rozcieńczania zależy od rośliny, z której zrobimy preparat oraz od celu w jakim go stosujemy. Przykładowo może być to stosunek 1:1, 1:2, 1:4 lub też 1:10. Jeśli nie zużyjemy go w tym samym dniu, możemy poddać go fermentacji na powietrzu, co przekształci go w gnojówkę. Tym samym zmienią się właściwości wyciągu.

3. Rozcieńczanie i stosowanie wywaru

Wywar z kolei stosuje się do opryskiwania roślin po uprzednim rozcieńczeniu wodą lub nie. W tym celu zazwyczaj stosujemy proporcję 1:5 (wywar : woda). Warto przygotować jedynie tyle preparatu, ile jesteśmy w stanie zużyć natychmiast.

4. Rozcieńczanie i stosowanie gnojówki

Gnojówka znajduje zastosowanie zarówno do podlewania jak też opryskiwania roślin. Przed zastosowaniem zawsze należy gnojówkę rozcieńczyć wodą. Stopień jej rozcieńczenia zależy od tego w jakim celu ma być zastosowana. Do oprysku chroniącego przed chorobami lub celem zwalczenia szkodników rozcieńczamy ją w stosunku 1:20. Natomiast do podlewania, aby zasilić rośliny stosujemy proporcję 1:10, czyli jedna część gnojówki i dziesięć części wody.

Preparaty roślinne do ochrony i nawożenia – przechowywanie

Zarówno nowicjusze, jak i doświadczeni miłośnicy ogrodnictwa często zastanawiają się, jak długo można przechowywać roślinne środki, aby nie straciły swoich właściwości. W zależności od rodzaju wykonanych preparatów, różni się także czas ich przetrzymywania. Niektóre z nich powinny być zużyte zaraz po sporządzeniu, podczas gdy inne będą nadawały się do przechowywania przez określony czas. Należy pamiętać, że nadmiernie długi czas przechowywania lub niewłaściwe warunki mogą powodować utratę składników i zmianę właściwości preparatów.

1. Przechowywanie naparu

Napary należy wykorzystać natychmiast po przyrządzeniu, bowiem szybko tracą swoje cenne właściwości.

2. Przechowywanie wyciągu

Wyciągi podobnie jak napary, powinny być zużyte w dniu przygotowania ze względu na szybką degradację ich wartościowych składników.

3. Przechowywanie wywaru

Wywary mogą być przechowywane nieco dłużej. Jeśli pozostaną niezabezpieczone, należy je zużyć w ciągu tygodnia. Natomiast metodą wydłużającą trwałość jest ich szczelne zamknięcie. W tym celu wywar przecedzamy i na gorąco zakręcamy w szklanych pojemnikach, takich jak słoiki. Dzięki temu preparat ten będzie nadal użyteczny przez okres 3-4 miesięcy.

4. Przechowywanie gnojówki

Gnojówki roślinne można przechowywać długo, nawet do następnego sezonu. Bez utraty właściwości mogą być stosowane przez 1-2 miesiące. Zaleca się umieszczenie ich w szklanych lub plastikowych butelkach. Przy dłuższym przechowywaniu (np. przez zimę), aby zapobiec utracie dobroczynnych składników należy umieścić je w chłodnym, ciemnym pomieszczeniu o temperaturze nieco powyżej 0 stopni Celsjusza. Tak przechowywaną gnojówkę będzie można wykorzystać w przyszłym sezonie do nawożenia roślin, jak również do zwalczania szkodników i patogenów. Warto zdawać sobie sprawę, że po około 3 miesiącach przechowywania gnojówka traci znaczną ilość azotu, lecz nadal pozostaje doskonałym źródłem fosforu, magnezu, wapnia i żelaza.

Podsumowanie – preparaty roślinne

Odpowiedni proces sporządzania, właściwe rozcieńczanie oraz przechowywanie są kluczowe dla skutecznego wykorzystania roślinnych środków do ochrony i nawożenia. Warto sporządzać je samodzielnie, bowiem skutecznie zwalczają choroby i szkodniki atakujące nasze uprawy. Tego rodzaju podejście pozwala zadbać o rośliny bez konieczności stosowania szkodliwej chemii. Korzyścią wynikającą ze stosowania własnych ekologicznych preparatów jest również ich zdolność do wzmacniania naturalnej odporności roślin, wspierania wzrostu oraz pobudzania kwitnienia, co w rezultacie przekłada się na lepsze plony.