Mszyce

1. Mszyce – charakterystyka szkodnika

Mszyce to niewielkie roślinożerne owady, które żywią się sokami wysysanymi z roślin. Żerują w koloniach liczących od kilku do nawet kilkuset osobników. Najczęściej atakują młode pędy, rozwijające się liście i pąki kwiatowe. Zajmują zwłaszcza dolną stronę liści.

W rzeczywistości to głównie od pogody zależy czy mszyce w sezonie staną się uciążliwymi szkodnikami. Sprzyja im ciepła i umiarkowanie wilgotna wiosna. W ciągu sezonu może rozwinąć się nawet do 10 pokoleń. W trakcie wegetacji w koloniach pojawiają się również migrantki posiadające skrzydła. Przelatują one pomiędzy roślinami, wskutek czego mogą przenosić wirusy.

Mszyce pozostają dłużej lub krócej na roślinach. Wynika to z ich cyklu życia.

Do najczęściej spotykanych mszyc w ogrodzie z całą pewnością możemy zaliczyć m.in. mszycę burakową oraz porzeczkowo-czyściecową.

Mszyca burakowa – atakuje nie tylko buraki, lecz zasiedla wiele innych warzyw (np. bób, burak, fasola) i roślin ozdobnych (np. nagietek, nasturcja, dalia, funkia). Jej jaja zimują na krzewach trzmieliny, jaśminowca wonnego i kaliny koralowej. To właśnie na nich rozwijają się pierwsze wiosenne pokolenia.

Mszyca porzeczkowo-czyściecowa – owady żerują na spodniej stronie blaszki liściowej. Wysysają soki tworząc wypukłe, czerwone bąble. W konsekwencji mszyce pozostają na porzeczce aż do czerwca. W tym czasie rozwijają się 3-4 nowe pokolenia osobników, które z czasem przenoszą się na czyśćca, będącego drugim żywicielem. Jesienią, w tych okolicznościach owady powracają na porzeczkę i składają jaja na pędach krzewu.

2. Termin pojawiania się mszyc

Zaczynają żerować w IV – od rozpoczęcia wegetacji roślin. Ogólnie rzecz biorąc najlepszym czasem dla mszyc jest czerwiec.

3. Gatunki atakowane przez mszyce

1. w warzywniku: koper ogrodowy, bób, burak, fasola, warzywa kapustne (brokuł, jarmuż, brukselka)
2. w ziołowniku: nasturcja, nagietek, bazylia, melisa, mięta, majerannek
3. w jagodniku: porzeczki, agrest
4. w sadzie: czereśnia, wiśnia, jabłoń, brzoskwinia
5. rośliny ozdobne: hortensja, róża, pelargonia, dalia, funkia, cynia, gęsiówka, ubiorek, lewkonia, driakiew

4. Objawy żerowania mszyc

Objawy uszkodzeń wyrządzonych przez mszyce różnią się w zależności od jej gatunku i rodzaju uszkadzanej rośliny.

5. Szkody wyrządzane przez mszyce

Skutki działania mszyc można podzielić na bezpośrednią oraz pośrednią szkodliwość dla roślin.

Szkodliwość bezpośrednia

Do bezpośrednich skutków żerowania mszyc zalicza się:

• skręcanie oraz deformacje liści i pędów, które żółkną i zasychają
• obniżenie plonu warzyw i owoców
• brak kwitnienia w przypadku roślin kwitnących
• osłabienie rośliny, brak wigoru
• powodują rany na pędach, które mogą być miejscem infekcji grzybów

Szkodliwość pośrednia

Jako pośrednią szkodliwość pojawienia się mszyc wskazuje się:

• przenoszenie patogenów (np. grzybów, bakterii, wirusów) z zarażonych roślin na zdrowe
• wydalanie spadzi, czyli słodkiej i lepkiej substancji, na której rozwijają się grzyby sadzakowe, które z upływem czasu pokrywają roślinę ciemnym nalotem, co prowadzi do ograniczania procesu fotosyntezy i zdolności asymilacyjnych rośliny

6. Mszyce – zapobieganie

• dbać o naturalnych wrogów mszyc, np. biedronki, skorki, złotooki, bzygi, pryszczarki
• dokładnie oczyszczać poletka z resztek roślin po zbiorach
• regularnie odchwaszczać grządki, a także tereny sąsiadujące z nimi
• głęboko przekopywać grządki przeznaczone pod warzywa
• usuwać fragmenty roślin, na których występują najliczniej, np. końcówki pędów
• stosować naturalne bariery przeciw mszycom, np. wysiewać koper na kilka tygodni przed wysadzeniem warzyw
• spłukiwać mszyce silnym strumieniem wody
• rośliny uprawiać współrzędnie z:
  • miętą
  • hyzopem
  • szałwią
  • lawendą
  • czosnkiem
  • aksamitkami

7. Mszyce – zwalczanie

Mszyce z powodzeniem można zwalczać w sposób ekologiczny. Co więcej, jest to o wiele skuteczniejsze niż chemia. Jednak zanim zaczniemy ten proces, warto zadbać o ich naturalnych wrogów. W związku z tym powinniśmy rozważyć umieszczenie w naszym ogrodzie ekohotelu – domku dla biedronek, złotooków, skorków i bzygów. Te pożyteczne owady z pewnością wspomogą nasze działania, ograniczając w naturalny sposób ich liczebność. Zadbajmy również o posadzenie różnorodnych gatunków roślin, aby zwabić naszych sprzymierzeńców.

Opryski chemiczne nie są polecane, ponieważ z jednej strony powodują likwidację kolonii. Natomiast z drugiej po ok. 2-3 dniach owady ponownie się pojawiają i w ten sposób żerują w znacznie większej liczbie. Dzieje się tak dlatego, ponieważ oprysk z wykorzystaniem chemicznych środków ochrony roślin likwiduje również wiele pożytecznych organizmów, które przyczyniają się do ograniczenia liczby mszyc.

W rzeczywistości mamy do wyboru wiele roślin, z których przygotowane samodzielnie ekopreparaty wyeliminują mszyce bez szkody dla owadów pożytecznych i środowiska naturalnego. Poza tym przyczynią się do wzmocnienia roślin, dzięki czemu będą mniej podatne na ataki. Opryski powinno się wykonywać nie tylko od góry liści, ale także od spodu, gdzie mszyce występują w największej ilości.

Preparaty naturalne na mszyce

• wyciąg, wywar z czosnku
• wyciąg z aksamitki
• wyciąg z rumianku
• wyciąg, wywar, gnojówka z pokrzywy
• wyciąg i wywar z cebuli

Preparaty ekologiczne

• roztwór mydła potasowego w stężeniu 1-2%
• mieszanina wody i mleka w proporcji 1:1
• olej rzepakowy i rydzowy – działają kontaktowo uniemożliwiając owadom poruszanie się i żerowanie
• roztwór octu – stosowany w proporcji 1:10. (Nie zmieniać proporcji preparatu!)

Inne metody pozwalające zwalczyć mszyce

• ręcznie zgniatać mszyce
• spłukiwać szkodniki z roślin silnym strumieniem wody
• wycinać pojedyncze liście lub końcówki pędów wraz z żerującymi na nich mszycami

8. Zimowanie mszyc

Mszyce zimują w postaci jaj na krzewach, drzewach oraz pozostawionych w ogrodzie resztkach roślinnych.