Dobór sąsiadów w uprawie współrzędnej

Rozwijając temat uprawy współrzędnej, przyjrzymy się bliżej zasadom dopasowania sąsiadów, według których zaleca się łączenie roślin rosnących równocześnie obok siebie na tej samej grządce. Należy starannie rozważyć odpowiedni dobór sąsiadów w ogrodzie. Ważne jest, aby zestawiać rośliny sąsiadujące ze sobą korzystnie, tak aby wspierały wzrost i rozwój.

Czym się kierować przy doborze roślin do uprawy współrzędnej?

Zastosowanie uprawy współrzędnej, czyli właściwe sąsiedztwo roślin w ogrodzie może zapewnić sukcesy w uprawie. Dlatego należy pomyśleć o nim zanim zasiejemy i zasadzimy warzywa. Jeśli mamy ograniczoną ilość miejsca i staramy się wykorzystać każdy wolny kawałek ziemi jest to dosyć trudne zadanie. Intensywnemu zagospodarowaniu grządek sprzyja uprawa mieszana, czyli równoczesna uprawa różnych gatunków warzyw, ziół i kwiatów użytkowych.

Sąsiadujące rośliny należy dobierać tak, aby była jak najmniejsza konkurencja między nimi oraz by poszczególne gatunki uzupełniały się zarówno nad, jak i pod ziemią. Gatunki rosnące obok siebie na grządce powinny sobie wzajemnie pomagać, stymulować wzrost, zwiększać odporność na choroby oraz odstraszać szkodniki. Powinno się łączyć gatunki różniące się wysokością, pokrojem i głębokością systemu korzeniowego, a także mające podobne wymagania wodne i pokarmowe.

Większość wskazówek dotyczących łączenia poszczególnych gatunków, zawartych w różnych opracowaniach, może być nieco odmienna. Wynika to z faktu, że opierają się na praktycznym doświadczeniu, które może różnić się w zależności od warunków i stanowiska uprawy.

Zasady doboru sąsiadów na grządce

Dobierając gatunki roślin do uprawy współrzędnej należy zestawić je tak, aby pozytywnie na siebie oddziaływały.

Należy zwrócić szczególną uwagę na:

1. Sąsiedztwo gatunków (allelopatia)

Wzajemne biochemiczne oddziaływania różnych gatunków roślin mogą korzystnie bądź niekorzystnie wpływać na rośliny partnerskie. Sąsiadujące rośliny powinny zwiększać odporność na choroby lub odstraszać szkodniki. Odpowiednio dobrani sąsiedzi zazwyczaj nie wymagają stosowania preparatów ochronnych.
Co ważne, sąsiadować nie powinny rośliny blisko spokrewnione ze sobą, należące do tych samych rodzin botanicznych. Wynika to z faktu, że z reguły są one podatne na te same choroby i szkodniki. Natomiast bardziej „chorowitym” roślinom warto dobrać do towarzystwa sąsiadów o właściwościach fitosanitarnych.

2. System korzeniowy

Razem powinno się uprawiać gatunki o różnym zasięgu systemu korzeniowego, które pobierają składniki pokarmowe z różnych warstw gleby. Rośliny o słabym i płytkim systemie mieszamy z tymi o korzeniach silnych i głęboko rozbudowanych. Dobrane w ten sposób rośliny nie będą konkurowały o składniki pokarmowe i wodę.

3. Pokrój i wysokość roślin

Dobór sąsiadów powinien uwzględniać także pokrój i wysokość roślin. Dobieramy je tak, aby wzajemnie nie zagłuszały się i nie konkurowały o dostęp światła. Gatunki smukłe należy łączyć z tymi o rozłożystym pokroju. Bardzo wysokie rośliny powinny znajdować się na brzegach pasów niższych gatunków. Stanowią one znakomitą podporę dla pnączy. Natomiast gatunki niskie, szybko rozrastające się ograniczą zachwaszczenie, parowanie wody z podłoża oraz zapobiegną wymywaniu składników pokarmowych z gleby.

4. Wymagania pokarmowe i wodne

Łączymy gatunki o podobnych wymaganiach wodnych i pokarmowych. Po sąsiedzku można uprawiać warzywa z grupy bardzo i średnio wymagających albo średnio i mało wymagających. Niekorzystne będzie zestawianie gatunków o skrajnych wymaganiach. Zły dobór mógłby doprowadzić do zagłodzenia jednych i przenawożenia drugich. Ponadto jedne mogą mieć zbyt dużo wody, a inne mogą cierpieć z powodu jej niedostatecznej ilości.

5. Odpowiednią rozstawę

Przy planowaniu upraw trzeba zwrócić uwagę na odległości między roślinami. Rozstawa na grządce powinna być tak dobrana, aby rośliny wzajemnie nie konkurowały oraz żeby nie ograniczały sobie wzrostu i rozwoju. Sąsiadujące rośliny nie powinny rosnąć w zbyt dużym zagęszczeniu, ponieważ powoduje to większą podatność na choroby. Rozstawę dobieramy w taki sposób, aby dojrzałe warzywa stykały się ze sobą liśćmi zasłaniając glebę między rzędami.

6. Okres wegetacji

Korzystne jest dobieranie gatunków warzyw różniących się czasem pozostawania w gruncie. Roślinom stanowiącym plon główny o długim okresie wegetacji, należy dobrać do towarzystwa gatunki o krótkim okresie wegetacji, które gotowe są do zbioru po kilku tygodniach uprawy. Trzeba je tak połączyć, aby można było je sukcesywnie zbierać. Jeden z gatunków powinien być zbierany wcześniej, dając miejsce do rozrastania się gatunkowi rosnącemu w sąsiedztwie.

Gatunki uprawiane naprzemiennie w rzędach (tzn. współrzędnie) powinny spełniać co najmniej jeden z wymienionych powyżej warunków.

Oczywiście im jest ich więcej, tym lepiej. Ponadto dobór sąsiadów w uprawie współrzędnej powinien uwzględnić gatunki wspierające rośliny sąsiadujące na grządkach.

Zaliczamy do nich:

• rośliny odstraszające szkodniki – wybierać gatunki zniechęcające szkodniki, które mogłyby zaatakować rośliny sąsiadujące.
• rośliny fitosanitarne – oczyszczające glebę ze szkodników i patogenów.
• pachnące zioła i kolorowe kwiaty – zwabiające do ogrodu wiele zapylaczy i naturalnych wrogów szkodników warzyw.