Cebula zwyczajna

Cebula (Allium cepa) zwyczajna uznawana jest za jedną z najstarszych roślin uprawianych w warzywniku. Występuje w wielu odmianach, które różnią się kształtem, kolorem miąższu i łusek zewnętrznych. Możemy spotkać cebule okrągłe i wydłużone oraz o żółtych, żółtobrązowych, białych i czerwonych łuskach.

Najłatwiejszym i polecanym sposobem na uprawę tego warzywa jest uprawa cebuli z dymki.
Do bezpośredniego spożycia należy wybierać odmiany wczesne i średnio wczesne, natomiast do przechowywania średnio późne i późne, z których uzyskuje się cebule z suchą łuską.

Planując miejsce do uprawy cebuli, trzeba wziąć pod uwagę zmianowanie warzyw na działce. Jest to bardzo ważne, aby nie przenosiły się choroby i szkodniki cebuli. Ponadto warto dobrać jej odpowiednie sąsiedztwo na grządce. Klasycznym połączeniem jest zestawienie marchwi i cebuli, które wzajemnie chronią się przed szkodnikami. Marchewka chroni cebulę przed śmietką cebulanką, a cebula chroni marchew przed połyśnicą marchwianką.

1. Wymagania uprawowe

Stanowisko

• słoneczne
• osłonięte od wiatru

Gleba

• żyzna
• niezaskorupiająca się
• przepuszczalna
• bogata w związki próchniczne
• o odczynie obojętnym (pH 6,5-7,0)

Sąsiedztwo

• korzystne – marchew, buraki ćwikłowe, pomidory, truskawki, koper, majeranek, nagietek
• niekorzystne – fasola, bób, kapusta, kalarepa, rzodkiewka, szałwia

Przedplon

• korzystny – ogórki, sałata, kalafior, kapusta, brokuł, groch, fasola
• niekorzystny – cebula, por, czosnek, burak ćwikłowy

2. Cebula – sposoby uprawy

• siew (wiosenny lub jesienny)
• rozsada
• dymka (sadzona wiosną lub jesienią)

Cebula – uprawa z dymki

W ogródkach najczęściej sadzi się dymkę. Są to małe cebulki, gotowe do zasadzenia na grządce. Cebula uprawiana tą metodą jest znacznie mniej wrażliwa na niekorzystne warunki glebowe i klimatyczne. Zaletą uprawy cebuli z dymki jest ograniczenie ryzyka porażenia przez śmietkę cebulankę. Poza tym uzyskane cebule są zdrowsze i dorodniejsze.

Jak sadzić dymkę

Cebulki sadzimy wiosną. Umieszczamy je w ziemi piętką w dół tak, aby wierzchołki widoczne były na poziomie gruntu. Należy zagłębić je w ziemi do 2/3 wysokości. Po posadzeniu dobrze docisnąć podłoże wokół dymki.
Dymkę można posadzić również jesienią. Zimuje ona w gruncie. Należy wybrać odpowiednią odmianę, która wykazuje wysoką tolerancję na niskie temperatury panujące w zimie. Sadzi się ją głębiej niż wiosenną. Dymka powinna ukorzenić się i wypuścić kilka liści, które nie będą wystawały ponad poziom podłoża.
Są to czynniki, które w głównej mierze zadecydują o jej zimotrwałości. Jednak w przypadku wystąpienia mroźniejszej zimy uprawa dymki jesiennej może być zawodna. Ujemną stroną tej metody jest także długie zajmowanie miejsca na grządce.

3. Przygotowanie stanowiska

Pod uprawę cebuli glebę należy starannie przygotować. Trzeba ją dokładnie odchwaścić, ponieważ cebula jest rośliną bardzo wrażliwą na zachwaszczenie. Należy także uprzątnąć wszelkie resztki roślinne pozostałe po zbiorach. Podłoże o pH poniżej 6 należy zwapnować, ponieważ cebula źle reaguje na zakwaszenie gleby. W kolejnym etapie ziemię powinno się spulchnić i zasilić. Cebuli nie powinno sadzić się w świeżo odżywionym podłożu, ponieważ warzywa staną się miękkie i bardziej narażone na choroby. Następnie glebę lekko podlać oraz wyznaczyć rzędy co 25-30 cm.

4. Cebula – jak ją pielęgnować?

Uprawiając cebulę w ogrodzie nie należy zapominać o jej pielęgnacji. Trzeba systematycznie i starannie odchwaszczać grządki, na których rośnie. Nie powinno się czekać z wyrywaniem chwastów do czasu aż podrosną, bowiem mogą całkowicie zagłuszyć małe cebulki. Tę czynność należy wykonywać bardzo ostrożnie, aby nie pokaleczyć roślin i nie poprzerywać korzeni. Powinno się także spulchniać glebę (na głębokość nie większą niż 2-3 cm) w okresie wzrostu roślin, aby nie dopuścić do jej zaskorupienia. Trzeba także pamiętać o regularnym podlewaniu, ale bez zraszania szczypioru i cebuli, ponieważ sprzyja to rozwojowi chorób.

Podlewanie

• regularne, niezbyt obfite, aby nie doprowadzić do zagniwania korzeni

Nawożenie

• kompost (2,5-3 kg/m2) oraz nawóz uniwersalny (organiczny)

Jesienią (ewentualnie wiosną) należy wzbogacić glebę w kompost i przekopać na głębokość ok. 15 cm.
Nawożenie należy uzupełnić uniwersalnym nawozem organicznym, który powinien mieć niską zawartość azotu, ponieważ przenawożenie tym składnikiem może mieć znacznie gorsze skutki niż jego niedobór. Powinien posiadać również fosfor, gdyż jego brak spowalnia wzrost oraz potas, ponieważ przy jego niedoborze mogą brązowieć wierzchołki wzrostu cebuli. W swoim składzie powinien zawierać również siarkę, która stanowi bardzo ważny pierwiastek w uprawie warzyw cebulowych.
Od fazy pięciu liści można zastosować także nawożenie pogłówne. W tym celu najlepiej zastosować podlewanie rozcieńczonym biohumusem lub samodzielnie sporządzoną gnojówką.

5. Dojrzewanie i zbiór

Dojrzałość do zbioru osiągają rośliny, u których szczypior załamuje się i zasycha oraz wtedy, gdy zamierają ich korzenie i cebula wytworzy suche łuski okrywające.

Na miesiąc przed zbiorami cebuli, całkowicie należy zaprzestać jej podlewania. Wykopuje się ją w suchy i słoneczny dzień. Cebul nie wolno o siebie ostukiwać w celu otrząśnięcia ziemi, ponieważ każde, nawet najmniejsze uderzenie prowadzi do uszkodzenia tkanek, które w tych miejscach będą się psuć. Należy pozostawić ją przez 7-10 dni do wyschnięcia. Najlepiej umieścić w ażurowych skrzynkach, które powinno się ustawić w miejscu przewiewnym i zadaszonym. Nie wolno suszyć cebuli na słońcu!

Kolejno należy oczyścić cebule z ziemi oraz przyciąć korzenie do 1 cm i zaschnięty szczypior do wysokości ok. 5 cm nad zgrubieniem. Jeśli jednak chcemy zapleść cebulę w warkocze, szczypior należy pozostawić.

6. Przechowywanie

Do przechowywania przeznacza się cebule całkowicie dojrzałe, dobrze wysuszone i z zaschniętą szyjką. Natomiast trzeba odrzucić cebule chore, uszkodzone i te z grubą, niezaschniętą szyjką (tzw. bączaste). Należy zapewnić jej suche, chłodne, przewiewne miejsce. Najlepiej przechowuje się w skrzynkach lub wiklinowych koszykach z dostępem powietrza, zaplecione w warkocze, bądź w podwieszonych siatkach. Ważne jest sprawdzanie stanu warzyw podczas przechowywania, ponieważ jeśli pośród nich znajdują się cebule zainfekowane chorobami grzybowymi lub szkodnikami, mogą zniszczyć cały zapas.

7. Cebula – choroby

8. Cebula – szkodniki